Siyatik Sinir Nasıl Hasar Görür?

Siyatik sinir, kalçadan başlayıp bacağın arka kısmından ayağa kadar uzanan vücuttaki en kalın sinirdir.Bu sinir, birkaç durumda zedelenebilir:

 

   

• Travmalar: Özellikle kalça çıkıkları, kalça veya uyluk kemiği kırıkları.
• Ameliyatlar: Kalça protezi, hamstring onarımı, asetabulum (kalça yuvası) kırığı ameliyatı sırasında sinir sıkışabilir veya gerilebilir.
• Enjeksiyon hataları: Kalçaya yanlış bölgeye yapılan iğneler.
• Basınç veya sıkışma: Uzun süreli oturma, hematom (kan toplanması) ya da kitle gibi nedenlerle sinir sıkışabilir.
• Nadir durumlar: Tümörler, radyasyon veya doğrudan kesilme.

Belirtiler Nelerdir?

Hasarın yerine ve şiddetine göre belirtiler değişir, ancak en sık görülenler:

• Ağrı: Kalçadan bacak arkasına, diz altına ve ayağa kadar yayılan yanıcı veya elektrik çarpar tarzda ağrı.
• Hissizlik: Bacakta veya ayakta uyuşma, karıncalanma.
• Kas gücü kaybı: Ayak bileğini kaldıramama (ayak düşmesi) en tipik belirtidir.
• Cilt ve tırnak değişiklikleri: Uzun süren durumlarda soğukluk, renk solması, incelme gibi bulgular gelişebilir.

         

EMG ve MR Bulguları Nasıl Olur?

• EMG (elektromiyografi): Sinir iletimini ölçer.
  
  

  

  • Hasarlı sinirde elektriksel yanıt azalmıştır veya hiç yoktur.
  • Ayak bileği hareketini sağlayan kaslarda “denervasyon” bulguları görülür.
  • Bu test, sinir hasarının düzeyini (kalça mı, diz altı mı?) ve iyileşme potansiyelini gösterir.

• MR veya MR Nörografi:
  • Sinir boyunca ödem, kalınlaşma ya da kopma görüntülenebilir.
  • Kaslarda erken dönemde ödem, ileri dönemde ise yağlanma (atrofi) saptanır.

 

İyileşme Süreci Nasıl Olur?

Sinir lifleri kendini onarabilir, ancak bu yavaş bir süreçtir.

• İyileşme hızı yaklaşık günde 1–3 mm’dir.
• Hafif zedelenmelerde birkaç ayda toparlama olabilirken, ağır hasarlarda 1 yılı bulabilir.
• Sinir tamamen kopmuşsa cerrahi onarım gerekebilir.
• Peroneal dal (ayağı kaldıran sinir) genellikle daha zor iyileşir.

Tedavi Yaklaşımları

Tedavi, hem sinirin yeniden çalışmasını sağlamak hem de ağrıyı azaltmak üzerine kuruludur.

A) Erken dönemde

• Eğer sinir bir kırık, hematom veya cerrahi sırasında sıkışmışsa bası ortadan kaldırılır.
• Kesik sinirlerde mümkünse erken onarım (ilk 3 gün) yapılır.
• Kapalı yaralanmalarda ise 3–6 ay beklenir; düzelme olmazsa cerrahi düşünülür.

B) Cerrahi seçenekler

• Nörolizis: Sinir etrafındaki yapışıklıkların temizlenmesi.
• Primer onarım veya sinir grefti: Sinir uçları dikilir veya araya sinir parçası eklenir.
• Sinir transferi: Çalışan bir sinirden dallar alınıp hasarlı bölgeye yönlendirilir.
• Başarı oranı, hasarın yeri ve büyüklüğüne göre değişir.

C) Fizik tedavi ve destek

• Kasları korumak ve kasılmaları önlemek için düzenli egzersiz yapılır.
• AFO (ayak bileği ortezi) kullanımı ayak düşmesini engeller.

 

• Yürüme eğitimi ve denge çalışmaları yapılır.

D) Ağrının Tedavisi

• Nöropatik ağrı ilaçları: Gabapentin, pregabalin, duloksetin veya amitriptilin sık kullanılır.
• Topikal tedavi: Lidokain veya kapsaisin yama kullanılabilir.

 

 

• Sinir blokları: Ağrının kaynağı belirlenip geçici sinir blokları yapılabilir.
• Spinal kord stimülasyonu (SCS): Hem ağrı kontrolü hem de sinirin rejenerasyonu için en etkili tedavi seçeneği olabilir.

 

• Psikolojik destek ve gevşeme terapileri: Uzun süreli ağrı yönetiminde önemli katkı sağlar.