Epiduroskopi

Epiduroskopi, omurga kanalına ulaşmayı sağlayan bir teşhis ve tedavi yöntemidir. En çok bel ameliyatı sonrası gelişen yapışıklıklara bağlı kronik bel ve bacak ağrısında; daha sınırlı olarak omurga kanalı darlığı, bel fıtığı ve sinir sıkışmasına bağlı kronik ağrılarda, diğer tedavilerden yeterli fayda görmeyen seçilmiş hastalarda kullanılır.

Son güncelleme: 08.10.2026

Epiduroskopi nedir?

Epiduroskopi ucu hareketli bir fiber optik kamera vasıtasıyla omurga kanalının görüntülenmesi işlemidir. Bu sayede alt epidural boşluğun içine sakral boşluk boyunca girilir ve daha sonra yukarıya, alt bel diskleri ve sinir köklerine doğru yönlendirilir.

Epidural boşluk, omurilik ve sinir köklerini saran zarın (dura) dışında kalan ince bir aralıktır. Bel ameliyatlarından sonra bu boşlukta sinir köklerini çevre dokulara yapıştıran skar (nedbe) dokusu gelişebilir; buna epidural fibrozis denir ve bel ameliyatı sonrası devam eden ağrının olası nedenlerinden biri olarak kabul edilir. İşlem sırasında bölgeye serum fizyolojik verilerek boşluk hafifçe genişletilir; böylece yapışıklıklar ve iltihaplı sinir kökleri kamerayla görülebilir.

Epiduroskopi ağrı tedavisinde ne işe yarar?

Epiduroskopinin ağrı kliniğinde iki temel kullanımı vardır:

• Kronik bel ve bacak ağrısında epidural yapışıklıkların açılarak ağrının azaltılması amaçlanır. Yapışıklıklar disk hastalığı için yapılan dekompresif ameliyat sonrası alt bel sinir köklerinin ya da yerleştirilmiş olan implantların çevresinde oluşabilirler. Kontrastlı (damar yoluyla ilaç verilerek çekilen) MR, ameliyat sonrası skar dokusunun değerlendirilmesine yardımcı olabilir; ancak bütün yapışıklıkları göstermez. Epidurogramda (epidural boşluğa kontrast madde verilerek çekilen röntgen) kontrastın düzensiz yayıldığı görülebilir.
• Epidural enjeksiyonların hedefe yapılmasına imkân verir. Sinir kökü blokları başarısız olmuşsa bunun bir nedeni, yapışıklıkların iltihaplı sinir köklerine epidural yoldan ilaç ulaşmasını engellemesi olabilir. Epiduroskopide steroid ve lokal anestezik karışımı, sinir kökü çevresine görerek uygulanabilir.

Epiduroskopi ağrının kaynağını belirlemeye de yardımcı olabilir: işlem sırasında hastayla konuşularak, kameranın dokunduğu sinir kökünün hastanın tanıdık ağrısını tetikleyip tetiklemediği sorgulanabilir.

Epiduroskopi kimlere uygulanabilir?

Epiduroskopi ilk basamak tedavi değildir. İlaç, fizik tedavi ve daha basit girişimlerden yeterli sonuç alınamadığında ve ağrının diğer nedenleri değerlendirildikten sonra seçilmiş hastalarda düşünülebilir:

• Özellikle bel ameliyatı sonrası ağrısı devam eden ve yapışıklıkları olan hastalarda (en fazla veri bu gruptadır),
• Bel fıtığına bağlı, diğer tedavilere dirençli bacak ağrısı (siyatik) olan seçilmiş hastalarda; ancak bu grupta yapılan randomize bir çalışmada klasik kaudal epidural enjeksiyondan üstün bulunmamıştır (aşağıya bakınız),
• Omurgasına platin (vida-çubuk sistemi) takılmış ve ağrısı süren seçilmiş hastalarda; bu grupta kanıt sınırlıdır.

Bilimsel kanıtlar ne söylüyor?

• Bel ameliyatı sonrası geçmeyen ağrı: En fazla veri bu grupta vardır. Dokuz çalışmayı birleştiren sistematik derlemede (Geudeke, 2021) ağrı ve kısıtlılık skorlarında 6. ve 12. ayda klinik olarak anlamlı azalma bildirilmiş; hastaların ortalama %49’unda 6. ayda, %37’sinde 12. ayda belirgin ağrı azalması görülmüştür. Bu derlemeye göre kanıt kalitesi orta, öneri düzeyi zayıftır.
• NICE (İngiltere): Kısa dönem etkinliğe ilişkin sınırlı kanıt ve önemli güvenlik kaygıları nedeniyle yöntemin yalnızca özel klinik yönetişim, onam ve izlem koşullarında uygulanmasını önerir.
• Dirençli siyatik (radiküler ağrı): Randomize bir çalışmada epiduroskopi ile ilacın doğrudan sinir köküne uygulanması, kuyruk sokumundan yapılan klasik kaudal epidural steroid enjeksiyonundan üstün bulunmamış; her iki grupta da iyileşme görülmüştür.
• Omurga kanalı darlığı: Veriler sınırlı ve çoğunlukla gözlemseldir; çok ileri darlıkta nörolojik komplikasyon riski arttığından hasta seçimi önemlidir.

Bu nedenle epiduroskopi, daha basit yöntemlerden yeterli fayda görmeyen, muayene ve görüntülemeyle uygun bulunan seçilmiş hastalarda düşünülür.

Epiduroskopi nasıl yapılır?

Epiduroskopi ameliyathane ortamında lokal anestezi veya sedasyonla gerçekleştirilen bir işlemdir. Minimal invaziv bir yöntem olan epiduroskopi işleminde hasta yüzüstü yatar. Radyolojik görüntüleme yardımı ile kuyruk sokumunda ince bir kesi açılarak buradan kateter ile giriş yapılır. Kamera yardımıyla yapışıklığın bulunduğu bölgeler tespit edilir. Bu bölgelere uygulanan lokal anestezik ve serum fizyolojik enjeksiyonları ile yapışıklıkların açılması amaçlanır. Bazı protokollerde yardımcı ilaç olarak hiyalüronidaz kullanılabilir; yapışıklığın tekrarını önlediği kesin olarak gösterilmemiştir. Çoğu hasta gözlem sonrası aynı gün taburcu olabilir; araç kullanma ve aktiviteye dönüş, sedasyon ve klinik değerlendirmeye göre belirlenir.

İşlem lokal anestezi ve hafif sedasyon altında yapılır; hastanın işlem boyunca hekimle iletişim kurabilmesi, ağrılı sinir kökünün belirlenmesine ve güvenliğe katkı sağlar. Serum fizyolojiğin yavaş ve kontrollü verilmesi önemlidir; hızlı ya da fazla sıvı verilmesi omurga kanalındaki basıncı artırarak göz komplikasyonlarına yol açabilir. İşlem süresi yapışıklıkların yaygınlığına göre değişir; muayenede bilgi verilir. Açlık gerekliliği ve süresi işlem ekibince bildirilir.

Epiduroskopi sonrası nelere dikkat edilmeli?

• Kısa bir gözlemin ardından çoğu hasta aynı gün evine döner.
• Kuyruk sokumunda hassasiyet, ilk günlerde bacaklarda geçici karıncalanma ya da ağrıda geçici artış olabilir.
• Ayağa kalkınca artan baş ağrısı dura zarının delindiğini gösterebilir; hekiminize bildirin.
• Görmede bulanıklık ya da kayıp olursa beklemeden başvurun.
• Egzersiz ve fizik tedavi programının sürdürülmesi önerilir.
• Kontrol muayenesi zamanı, araç kullanma, banyo ve işe dönüş önerileri işlemden sonra size bildirilir.

Epiduroskopinin riskleri nelerdir?

NICE, hastaların özellikle sinir hasarı, dura delinmesi ve görme bozukluğu riskini bilmesi gerektiğini vurgular. 2021 derlemesindeki çalışmalarda ciddi yan etki bildirilmemiş; en sık görülen istenmeyen olay dura zarının delinmesi olmuştur. Olası riskler:

• Dura zarının delinmesi (olgu serilerinde yaklaşık %2–3) ve buna bağlı baş ağrısı,
• Lokal anesteziğin yanlışlıkla beyin-omurilik sıvısı aralığına (subaraknoid alan) geçmesi: bacaklarda uyuşma ve güçsüzlüğe yol açabilir; ilaç yukarı doğru yaygın biçimde yayılırsa (yüksek spinal blok) ciddi tansiyon düşmesi ve solunumun etkilenmesi gibi acil müdahale gerektiren durumlar oluşabilir. Kontrast maddenin bu aralığa geçmesine bağlı çok nadir ciddi tablolar da bildirilmiştir,
• Geçici görme bozukluğu, nadiren retina kanaması; bildirilen olguların çoğunda düzelme olmuştur,
• Bacaklarda geçici karıncalanma ve uyuşma,
• Enfeksiyon (menenjit, epidural apse), kanama (epidural hematom), sinir kökü hasarı; çok nadiren işlem sırasında nöbet.

Bu nedenle epiduroskopinin bu konuda deneyimli merkezlerde yapılması önerilir.

Epiduroskopi kimlere uygulanmaz?

• İşlem bölgesinde ya da vücutta aktif enfeksiyonu olanlar,
• Kanama bozukluğu olanlar veya kan sulandırıcı tedavisi işlem için güvenli şekilde düzenlenemeyenler (bu ilaçları kendiniz kesmeyin; işlemi yapacak hekim ve ilacı yazan hekim birlikte plan yapar),
• Gebeler,
• Kontrast maddeye ya da kullanılacak ilaçlara ciddi alerjisi olanlar,
• MR’da çok ileri derecede kanal darlığı bulunanlar,
• Acil cerrahi gerektiren durumlar (aşağıdaki uyarıya bakınız).

Göz hastalığınız (ör. glokom, retina hastalığı) varsa işlemden önce hekiminize mutlaka bildirin.

Epiduroskopinin epidural steroid enjeksiyonu ve adezyolizisten farkı nedir?

Bu yöntemler birbirinin rakibi değil, basamaklı tedavinin parçalarıdır; hangisinin uygun olduğu muayene ve görüntülemeyle belirlenir. Uygun hastalarda ağrı pili gibi nöromodülasyon yöntemleri de seçenekler arasındadır.

Ne zaman doktora başvurmalı?

Bel ameliyatından sonra bel ya da bacak ağrısı geçmiyor veya yeniden başladıysa, ilaç ve fizik tedaviye rağmen günlük yaşamı kısıtlıyorsa algoloji muayenesiyle nedenler ve tedavi seçenekleri değerlendirilebilir.

Şu durumlarda beklemeden 112’yi arayın veya acil servise başvurun:

• İdrar yapamama veya yeni başlayan idrar ya da dışkı kaçırma,
• Kasık ve makat çevresinde uyuşma,
• Her iki bacakta güçsüzlük, yeni gelişen ya da hızla artan güç kaybı,
• Ateşle birlikte şiddetli bel ağrısı; epiduroskopi sonrası yüksek ateş, ense sertliği veya genel durumda bozulma,
• Görme kaybı ya da ani şiddetli baş ağrısı,
• İşlem sırasında veya sonrasında nöbet, bilinç kaybı ya da ciddi ritim bozukluğu (lokal anesteziğe bağlı nadir sistemik toksisite belirtileri olabilir).

Bu belirtiler kauda ekuina sendromu (bel bölgesindeki sinir köklerinin ciddi sıkışması), enfeksiyon, kanama veya ilaca bağlı reaksiyon gibi acil tedavi gerektiren durumlara işaret edebilir.

Sık sorulan sorular

Epiduroskopi nedir?

Kuyruk sokumundan omurga kanalına ilerletilen ince bir kamerayla epidural boşluğun görüntülendiği, yapışıklıkların açılıp ilacın doğrudan sorunlu sinir köküne uygulanabildiği minimal invaziv bir yöntemdir. En çok bel ameliyatı sonrası geçmeyen ağrıda kullanılır.

Epiduroskopi ameliyat mı?

Açık bir ameliyat değildir; genellikle genel anestezi gerekmez, lokal anestezi ve hafif sedasyonla küçük bir giriş yerinden yapılır. Ancak steril koşullarda, ameliyathane ortamında uygulanan girişimsel bir işlemdir.

Epiduroskopi kaç saat sürer?

İşlem süresi yapışıklıkların yaygınlığına göre değişir; muayenede bilgi verilir. Hazırlık ve gözlemle birlikte hastanede birkaç saat geçirilir; çoğu hasta aynı gün evine döner.

Epiduroskopi sonrası ağrı olur mu?

Kuyruk sokumunda hassasiyet, ilk günlerde ağrıda geçici artış ya da bacaklarda karıncalanma olabilir; bunlar genellikle geçicidir. Ayakta artan baş ağrısı, ateş veya görme sorunu olursa hekiminize hemen başvurun.

Epiduroskopinin başarı oranı nedir?

Bel ameliyatı sonrası geçmeyen ağrıda yapılan çalışmaların derlemesinde hastaların ortalama yaklaşık yarısında 6. ayda, üçte birinden fazlasında 12. ayda belirgin ağrı azalması bildirilmiştir. Sonuç hastanın durumuna göre değişir; kanıt düzeyi henüz orta seviyededir.

Epiduroskopide SGK ve özel sigorta kapsamı nasıl öğrenilir?

Kapsam; uygulanan yönteme, işlemin yapılacağı kuruma ve sigorta poliçenize göre değişir. Güncel bilgiyi SGK’dan, özel sigorta şirketinizden ve işlemin yapılacağı kurumdan alabilirsiniz.

İletişim bilgileri

• İzmir: Park Yaşam Ofisleri, Yalı Mah. 6523 Sok. No:32/B K:3 D:303, Mavişehir, Karşıyaka, 35550 İzmir
• İstanbul ve Bakü: İstanbul Ataşehir’de ve Bakü’de de hasta kabul edilmektedir.
• Telefon: 0555 195 88 88
• İletişim sayfası: profdrercangurses.com/iletisim

Kaynaklar

• NICE. Therapeutic endoscopic division of epidural adhesions. HealthTech guidance HTG210 (önceki IPG333). 2010. nice.org.uk/guidance/htg210
• Geudeke MW, Krediet AC, Bilecen S, Huygen FJPM, Rijsdijk M. Effectiveness of epiduroscopy for patients with failed back surgery syndrome: a systematic review and meta-analysis. Pain Pract. 2021;21(4):468-481. doi:10.1111/papr.12974
• Helm S 2nd, Racz GB, Gerdesmeyer L, et al. Percutaneous and endoscopic adhesiolysis in managing low back and lower extremity pain: a systematic review and meta-analysis. Pain Physician. 2016;19(2):E245-E282. PMID: 26815254
• Gill JB, Heavner JE. Visual impairment following epidural fluid injections and epiduroscopy: a review. Pain Med. 2005;6(5):367-374. doi:10.1111/j.1526-4637.2005.00062.x
• Dashfield AK, Taylor MB, Cleaver JS, Farrow D. Comparison of caudal steroid epidural with targeted steroid placement during spinal endoscopy for chronic sciatica: a prospective, randomized, double-blind trial. Br J Anaesth. 2005;94(4):514-519. doi:10.1093/bja/aei084
• Monzón EM, Rios A, Carrascoso J, Moreno P, Abejón D. Epiduroscopy in spinal stenosis. Description of the procedure and safety measures to reduce complications. Pain Manag. 2025;15(11):827-834. doi:10.1080/17581869.2025.2552636

İlgili konular: Adezyolizis (yapışıklık giderme) · Bel cerrahisi sonrası geçmeyen ağrı nedenleri · Omurga kanalı darlığı · Ağrı pili (spinal kord stimülatörü)