Sinir Blokları

Son güncelleme: 08.10.2026

Sinir blokajı nedir?

Beyin ve omurilikten vücuda dağılan sinirlerin temel görevlerinden biri de haber iletimidir. Sinirler vücuttaki arızaları beyin ve omuriliğe iletir. Bu iletim genellikle beyne ağrı şeklinde yansımaktadır. Sinir blokları veya sinir blokajı da ağrının oluştuğu sinirlere lokal anestezik maddelerin enjekte edilmesini ve bu şekilde ağrının durdurulmasını içeren bir tedavi yöntemidir.

Sinir blokları ağrı tedavisinde yaygın kullanılan ve uygun hastalarda etkili olabilen bir yöntemdir; etkinlik bloğun türüne ve hastalığa göre değişir. Sinir blokajı, beyne ağrı iletimi yapan sinirlerin bloke edilmesi işlemidir ve ilgili sinirlerde iletimi durduran, lokal anestezik adı verilen ilaçlarla uygulanır. Uyuşukluğun ne kadar süreceği kullanılan lokal anesteziğe ve bloğun türüne göre değişir; genellikle saatler içinde geçer. Lokal anesteziğe kortizon eklendiğinde amaç, sinir çevresindeki iltihabi süreci (inflamasyon) azaltmaktır. Nörolitik blokaj (sinir iletimini uzun süreli kesen ilaçlarla yapılan blok) ise rutin bir yöntem değildir; kanser ağrısı gibi belirli durumlarda değerlendirilir. Uygun seçilmiş hastalarda sinir blokları pek çok ağrının kontrolüne katkı sağlayabilir.

Tanı amaçlı ve tedavi amaçlı sinir bloğu arasındaki fark nedir?

• Tanı amaçlı (diagnostik) blok: Ağrıdan sorumlu olduğu düşünülen sinir kısa süreliğine uyuşturulur. Ağrının belirgin şekilde azalması, bu yapının ağrı kaynağı olabileceğini destekler; ancak yanlış pozitif yanıt görülebildiğinden sonuç muayene ve görüntülemeyle birlikte yorumlanır. Örneğin faset eklem kaynaklı bel ağrısında radyofrekans kararından önce medial dal bloğu yapılır; NICE kılavuzu radyofrekansın yalnızca bu bloğa olumlu yanıt veren hastalarda uygulanmasını önerir.
• Tedavi amaçlı (terapötik) blok: Lokal anestezik, gerektiğinde kortizonla birlikte verilerek ağrının azaltılması hedeflenir; epidural steroid enjeksiyonu buna örnektir.
• Sonraki adımın seçimi: Tanısal blok yanıtı sonraki tedavinin seçiminde kullanılır; olumlu yanıt, sinirin otomatik olarak tahrip edileceği anlamına gelmez. Sinire hasar veren yöntemler (nörolitik ilaçla blok ya da ısıyla radyofrekans) yalnızca belirli endikasyonlarda değerlendirilir; nörolitik ilaçlar yalnızca ağrı liflerini seçerek etkilemez.

Sinir blokları hangi ağrılarda uygulanır?

Sinir blokları şu hastalık ve şikâyetlere sahip hastalarda uygulanabilir:

• Kanser nedeniyle ortaya çıkan ağrılar,
• Baş ve migren ağrıları,
• Diğer tedavilere cevap vermeyen kronik ağrılar,
• Faset eklem ağrıları,
• Sakroiliak ağrılar.

Aşağıdaki tablo sık kullanılan blokları ve kanıt durumunu özetler; size uygun blok muayene ile belirlenir.

Sinir bloğu çeşitleri nelerdir?

Ağrının nedenine ve yerine göre uygulanan sinir blokları şu şekilde sıralanmaktadır:

Omurga çevresine yapılan bloklar

• Servikal epidural steroid enjeksiyonu ve lomber transforaminal epidural steroid enjeksiyonu: İlaç, omurilik zarının dışındaki epidural boşluğa, sıkışan sinir kökünün yakınına verilir.
• Faset eklem enjeksiyonları ve faset medial dal blokları: Omurlar arasındaki küçük eklemlere veya bu eklemlerin ağrısını taşıyan ince sinir dallarına uygulanır.
• Sakroiliak eklem enjeksiyonu: Sağrı kemiği (sakrum) ile leğen kemiği arasındaki ekleme yapılır.

Sempatik sinir blokları

• Stellat ganglion bloğu: Boyundaki sempatik sinir düğümüne yapılır; kol ve yüz bölgesindeki bazı ağrılarda kullanılır.
• Lomber sempatik blok: Bacak ağrılarında, bel bölgesindeki sempatik zincire yapılır.
• Splanknik pleksus, çölyak pleksus, hipogastrik pleksus ve ganglion impar blokları: Karın ve pelvis organlarından kaynaklanan ağrılarda kullanılır.

Baş, yüz ve diğer bölgeler

• Gasser gangliyon blokajı (trigeminal nevraljilerde)
• Oksipital sinir blokajı (baş ağrıları, oksipital nevraljiler vb.)
• Periferik sinir blokları: Kol, bacak veya gövdedeki tek bir sinire yapılır.

Diskografi sinir bloğu mudur?

Hayır. Diskografi (provokatif diskogram), diske kontrast madde verilerek ağrının o diskten kaynaklanıp kaynaklanmadığını araştıran ayrı bir tanı testidir; sinir bloğu değildir. Seçilmiş hastalarda, sonraki tedavi planlanırken kullanılabilir.

Sinir blokajı nasıl yapılır?

Sinir blokaj tedavisi, algoloji alanında uzman bir doktor tarafından steril bir ortamda uygulanmalıdır. Tedavinin ilk aşamasında ağrıya neden olan sinirler sinir stimülatörleri, skopi ya da ultrason görüntülemesi ile tespit edilerek lokal anestezi ile geçici olarak uyuşturulur.

1. Hasta uygun pozisyonda yatırılır, cilt antiseptikle temizlenir.
2. İğnenin gireceği nokta lokal anestezikle uyuşturulur.
3. İğne, floroskopi (skopi, canlı röntgen) veya ultrason eşliğinde hedefe ilerletilir. Omurga işlemlerinde gerektiğinde kontrast madde (boya) verilerek iğnenin yeri doğrulanır.

İşlem süresi bloğun türüne ve bölge sayısına göre değişir. Görüntüleme yöntemi, sedasyon ve işlem sonrası gözlem süresi de yapılacak bloğa göre belirlenir; muayenede bilgi verilir. Çoğu hasta aynı gün evine döner; araç kullanma ve günlük aktivitelere dönüş, yapılan bloğa, sedasyona ve uyuşukluğun geçmesine göre planlanır.

İşlem öncesi nasıl hazırlanmalı?

• Kan sulandırıcılar: Uluslararası kılavuzlar ağrı girişimlerini kanama riskine göre düşük, orta ve yüksek riskli olarak sınıflandırır; herkese uygulanan tek tip bir talimat yoktur. Bu ilaçları kendiniz kesmeyin; işlemi yapacak hekim ve ilacı yazan hekim birlikte plan yapar.
• Alerjiler: Lokal anesteziklere, kontrast maddeye veya kortizona karşı duyarlılık ya da alerjiniz varsa mutlaka belirtin.
• Diğer durumlar: Şeker hastalığı, ateş, gebelik olasılığı ve kullandığınız tüm ilaçları (bitkisel ürünler dahil) önceden bildirin.
• Açlık: Açlık gerekliliği ve süresi, sedasyon planına ve sağlık durumunuza göre işlem ekibince bildirilir.
• Refakatçi: İşlem günü araç kullanmamanız önerilebilir; yanınızda bir refakatçi bulunması uygundur.

Sinir blokajından sonra nelere dikkat edilmeli?

• Lokal anestezik etkisi geçene kadar bölgede uyuşukluk veya ağırlık hissi olabilir. Bacağı etkileyen bloklardan sonra düşmemek için dikkatli hareket edin.
• Enjeksiyon yerinde hassasiyet olabilir.
• Tanı amaçlı bloklardan sonra hekiminiz, ilk saatlerde ağrınızın ne kadar azaldığını not etmenizi isteyebilir; bu kayıt sonraki tedavi kararı için önemlidir.
• Kortizon kan şekerini geçici olarak yükseltebilir; şeker hastalarının kan şekerini daha sık ölçmesi istenebilir.
• Banyo, işe dönüş, egzersiz ve kontrol muayenesi zamanı yapılan bloğun türüne göre değişir; işlemden sonra size bildirilir.

Sinir bloğunun etkisi ne zaman başlar, ne kadar sürer?

İki ayrı etki vardır. Lokal anestezik etkisi (uyuşma) işlem sırasında veya hemen sonrasında başlar ve ilaca ve bloğa göre genellikle saatler içinde geçer; tanı amaçlı bloklarda beklenen budur. Ağrıdaki azalma ise tedavi amaçlı bloklarda daha uzun sürebilir; kortizon eklenmişse ortaya çıkması birkaç gün alabilir. Bu azalmanın süresi bloğun türüne, ilaca ve kişiye göre değişir; bazı hastalarda belirgin fayda olmaz. Cochrane derlemesine göre epidural steroid enjeksiyonu, bel kaynaklı bacak ağrısını ve kısıtlılığı kısa vadede (3 aya kadar) hafifçe azaltır. Bu nedenle bloklar çoğu zaman egzersiz ve fizik tedaviyle birlikte, bir tedavi planının parçası olarak kullanılır.

Sinir blokajının riskleri ve yan etkileri nelerdir?

Sinir blokları deneyimli ellerde ve uygun koşullarda genellikle iyi tolere edilir; ancak hiçbir girişim risksiz değildir ve komplikasyonlar uzman uygulamasında da görülebilir. Bu uygulama yapılmadan önce hastaların lokal anesteziklere karşı duyarlılık veya alerjilerinin olup olmadığı bilinmelidir. Nadiren de olsa sinir blokajı sonrası enjeksiyon yerinin enfekte olması, bulantı, tansiyon düşmesi/yükselmesi gibi etkiler oluşabilir. Bunlara ek olarak:

• Geçici yan etkiler: Enjeksiyon sırasında veya sonrasında artan ağrı, baş ağrısı, fenalık ve bayılma hissi (vazovagal reaksiyon), adet düzensizliği.
• Omurga işlemlerine özgü: Omurilik zarının iğneyle delinmesine bağlı, ayağa kalkınca artan baş ağrısı.
• Bloğa özgü beklenen etkiler: Örneğin stellat ganglion bloğundan sonra aynı taraftaki göz kapağında geçici düşüklük görülebilir.
• Kanama: Özellikle kan sulandırıcı kullanan hastalarda kanama veya kan toplanması (hematom).
• Sinir yaralanması: Nadiren iğneye veya ilaca bağlı, geçici ya da kalıcı sinir hasarı.
• Lokal anestezik sistemik toksisitesi: İlacın kana fazla karışmasıyla nadiren dudak çevresinde uyuşma, ağızda metal tadı, kulak çınlaması, ağır durumlarda nöbet, bilinç kaybı veya ciddi ritim bozukluğu gelişebilir; acil tedavi gerektirir.
• Nadir ama ciddi: ABD Gıda ve İlaç Dairesi (FDA), epidural kortizon enjeksiyonlarından sonra görme kaybı, inme, felç ve ölüm gibi nadir ancak ciddi olaylar bildirildiği için ilaç prospektüslerine uyarı eklenmesini istemiştir.

Sinir bloğu kimlere uygulanmaz?

• İşlem bölgesinde veya vücutta aktif enfeksiyonu olanlar,
• Kanama bozukluğu olanlar veya kan sulandırıcı tedavisi işlem için uygun şekilde düzenlenmemiş olanlar,
• Kullanılacak ilaca karşı alerjisi olanlar,
• Gebelik, kontrolsüz şeker hastalığı gibi durumlarda yöntem ve ilaç seçimi yeniden değerlendirilir.

Ne zaman doktora başvurmalı?

Ağrınız ilaç, egzersiz ve fizik tedaviye rağmen sürüyor, uykunuzu ve günlük işlerinizi engelliyorsa bir algoloji (ağrı) uzmanının değerlendirmesi yararlı olabilir.

Hemen 112’yi arayın veya acil servise başvurun:

• Nöbet, bilinç kaybı veya ciddi ritim bozukluğu (lokal anesteziğe bağlı nadir sistemik toksisite belirtileri olabilir),
• Lokal anestezik etkisinin geçmesi gereken süreden sonra devam eden ya da yeni başlayan kol-bacak güçsüzlüğü veya uyuşukluk,
• İdrar yapamama veya yeni başlayan idrar ya da dışkı kaçırma,
• Kasık ve makat çevresinde uyuşma,
• İşlemden sonra ateşle birlikte genel durumda bozulma ya da enjeksiyon yerinde artan kızarıklık, şişlik veya akıntı,
• Görme ya da konuşma bozukluğu, şiddetli baş ağrısı veya nefes darlığı.

Sık sorulan sorular

Sinir blokajı yaptıranlar ne hissediyor?

İşlem sırasında genellikle cilt uyuşturulurken kısa bir iğne batması ve yanma, ardından basınç hissi duyulur. Elektrik çarpması gibi ya da kola-bacağa yayılan keskin bir ağrı veya belirgin karıncalanma hissederseniz hemen uygulayıcıya söyleyin; bu his iğnenin sinire fazla yaklaştığını gösterebilir. İşlemden sonra bölgede uyuşukluk ve ağırlık hissi olabilir.

İnternetteki sinir blokajı yorumları neden birbirinden çok farklı?

“Sinir blokajı” tek bir işlem değildir; bel fıtığı, baş ağrısı veya kanser ağrısı için yapılan bloklar birbirinden farklıdır. Ayrıca bir kısmı yalnızca tanı amaçlıdır ve etkisinin saatler içinde geçmesi beklenir. Bu nedenle başkalarının deneyimi sizin sonucunuzu öngörmez; size uygun blok muayene ile belirlenir.

Sinir blokajı acıtır mı?

Cilt uyuşturulduğu için çoğu hasta işlemi tolere edilebilir bulur; basınç ve kısa süreli rahatsızlık hissi olabilir. Kaygılıysanız sedasyon seçeneğini hekiminizle konuşabilirsiniz.

Sinir blokajı kaç kez yapılır?

Sabit bir sayı yoktur. Tekrar kararı önceki bloğun ne kadar ve ne süre fayda sağladığına, kullanılan ilaca ve toplam kortizon miktarına göre verilir. Epidural steroid enjeksiyonlarının en uygun sıklığı ve sayısı konusunda bilimsel veriler net değildir; bu nedenle karar kişiye özeldir.

Sinir bloğunda kullanılan steroid (kortizon) zararlı mı?

Kortizon küçük dozda ve hedef bölgeye verilir; ancak geçici kan şekeri yükselmesi, adet düzensizliği gibi etkiler görülebilir. Epidural kortizon enjeksiyonları için nadir ama ciddi nörolojik olaylar bildirilmiştir. Bu nedenle kortizonun gerekip gerekmediği, dozu ve sıklığı her hasta için ayrı değerlendirilir.

İletişim bilgileri

• İzmir: Park Yaşam Ofisleri, Yalı Mah. 6523 Sok. No:32/B K:3 D:303, Mavişehir, Karşıyaka, 35550 İzmir
• İstanbul ve Bakü: İstanbul Ataşehir’de ve Bakü’de de hasta kabul edilmektedir.
• Telefon: 0555 195 88 88
• İletişim sayfası: profdrercangurses.com/iletisim

Kaynaklar

• NICE. Low back pain and sciatica in over 16s: assessment and management. NICE guideline NG59. Yayın: 30 Kasım 2016; son güncelleme: 29 Temmuz 2026. https://www.nice.org.uk/guidance/ng59
• Oliveira CB, Maher CG, Ferreira ML, et al. Epidural corticosteroid injections for lumbosacral radicular pain. Cochrane Database Syst Rev. 2020;4(4):CD013577. doi:10.1002/14651858.CD013577
• Narouze S, Benzon HT, Provenzano D, et al. Interventional spine and pain procedures in patients on antiplatelet and anticoagulant medications (second edition): guidelines from ASRA, ESRA, AAPM, INS, NANS and WIP. Reg Anesth Pain Med. 2018;43(3):225-262. doi:10.1097/AAP.0000000000000700
• Dworkin RH, O’Connor AB, Kent J, et al. Interventional management of neuropathic pain: NeuPSIG recommendations. Pain. 2013;154(11):2249-2261. doi:10.1016/j.pain.2013.06.004
• Blumenfeld A, Ashkenazi A, Napchan U, et al. Expert consensus recommendations for the performance of peripheral nerve blocks for headaches – a narrative review. Headache. 2013;53(3):437-446. doi:10.1111/head.12053
• U.S. Food and Drug Administration. FDA Drug Safety Communication: FDA requires label changes to warn of rare but serious neurologic problems after epidural corticosteroid injections for pain. 23 Nisan 2014. https://www.fda.gov/Drugs/DrugSafety/ucm394280.htm

İlgili konular: Radyofrekans tedavisi · Faset sendromu · Bel fıtığı · Nöropatik ağrılar · Baş ağrıları