Büyük oksipital sinir bloğu (GON blokajı), başın arka kısmının duyusunu taşıyan büyük oksipital sinirin çevresine, ense bölgesinden lokal anestezik (uyuşturucu ilaç) ve gerektiğinde kortizon (steroid) enjekte edilmesidir. Migren, küme baş ağrısı ve oksipital nevralji gibi baş ağrılarında ağrıyı ve atak sıklığını azaltmak amacıyla uygulanır. Halk arasında “ense iğnesi” veya “migren sinir bloğu” olarak da bilinir.
Son güncelleme: 08.10.2026
Oksipital sinir bloğu nasıl etki eder?
Büyük oksipital sinir, üst boyun omurları seviyesinden çıkan (C2) sinir köklerinden gelir ve ense kaslarının arasından geçerek kafa derisinin arka kısmına ulaşır. Bu sinirden gelen ağrı sinyalleri, beyin sapında yüz ve alın bölgesinin duyusunu taşıyan trigeminal sinir sistemiyle bağlantılı merkezlerde işlenir. Bu bağlantı nedeniyle ense kaynaklı ağrı alına ve göz çevresine yayılabilir. Aynı nedenle ense bölgesine yapılan blok, yalnızca başın arkasındaki ağrıda değil, şakak ve alında hissedilen migren ağrısında da fayda sağlayabilir.
Oksipital sinir bloğu hangi baş ağrılarında kullanılır?
Amerikan Baş Ağrısı Derneği’nin (AHS) uzman görüşüne göre sinir blokları seçilmiş birincil baş ağrılarında, ikincil baş ağrılarında ve kraniyal nevraljilerde (kafa sinirlerinden kaynaklanan sinir ağrıları) kullanılabilir. Bilimsel kanıtın gücü baş ağrısı türüne göre farklıdır:
| Baş ağrısı türü | Kanıt durumu |
|---|---|
| Kronik migren (üç aydan uzun süredir ayda en az 15 gün baş ağrısı; bunların en az 8 gününde migren özellikleri) | Randomize çalışmaların çoğunda baş ağrısı sıklığı veya şiddetinde azalma bildirilmiştir. 2025 tarihli bir meta-analiz ise haftalık iki taraflı bloğun 1. ayda baş ağrılı gün sayısını azalttığını, ancak bu kanıtın kesinliğinin düşük olduğunu belirtmiştir. |
| Migren atağı | Lokal anestezikle yapılan blok, atak sırasında ağrı şiddetini 30. dakikada azaltmıştır (orta kesinlikte kanıt). |
| Epizodik migren (ayda 15 günden az) | Koruyucu etkiyi değerlendirmek için veri yetersizdir. |
| Küme baş ağrısı | İki randomize kontrollü çalışma, ense altına yapılan steroid enjeksiyonunun yararını desteklemektedir. Koruyucu ilaçlar etkisini gösterene kadar köprü tedavi olarak kullanılabilir. |
| Oksipital nevralji | Lokal anestezik bloğuyla ağrının geçici olarak azalması, uluslararası tanı ölçütlerinin bir parçasıdır. Tedavi etkisine ilişkin veriler çoğunlukla gözlemsel çalışmalardan gelir. |
| Servikojenik (boyun kaynaklı) baş ağrısı | 2022 tarihli bir derlemede yarar bildiren bir randomize çalışma değerlendirilmiştir; kanıt sınırlıdır. |
Blok ayrıca uzun süren bir baş ağrısı dönemini sonlandırmaya yardımcı olmak ve ağrı kesici aşırı kullanımına bağlı baş ağrısında ilaç azaltma sürecini desteklemek amacıyla da kullanılabilir.
Oksipital sinir bloğu nasıl yapılır?
İşlem ayaktan, genellikle oturur veya yüzüstü pozisyonda yapılır; çoğu hastada sedasyon (uyutma) gerekmez. Ense bölgesindeki cilt temizlendikten sonra, kafatasının arka alt kısmında sinirin geçtiği ve çoğu zaman bastırınca hassas olan noktaya ince bir iğneyle girilir ve ilaç sinirin çevresine verilir. Blok anatomik işaretlere göre veya ultrason eşliğinde yapılabilir; ağrının yerine göre tek ya da iki taraflı uygulanır.
Kullanılan ilaç çoğunlukla bir lokal anesteziktir; özellikle küme baş ağrısında buna steroid eklenebilir. Migrende steroid eklenmesinin, yalnızca lokal anestezikle yapılan bloğa göre ek fayda sağladığı gösterilmemiştir. Bloğun teknik olarak başarılı olduğunun işareti, enjeksiyon tarafında başın arkasındaki derinin geçici olarak uyuşmasıdır.
Kullanılacak ilaç, ultrason kullanılıp kullanılmayacağı, işlem süresi ve işlem sonrası gözlem süresi uygulanan yönteme ve kişiye göre değişir; muayenede bilgi verilir.
İşlemden önce hekiminize mutlaka bildirin
- Kan sulandırıcı veya pıhtılaşmayı etkileyen ilaç kullanımı,
- Lokal anestezik veya başka ilaçlara alerji,
- Gebelik veya gebelik olasılığı,
- Daha önce iğne ya da tıbbi işlem sırasında bayılma öyküsü,
- Geçirilmiş kafatası ameliyatı veya kafatası kemiğinde açıklık.
Kan sulandırıcı kullanıyorsanız bu ilaçları kendiniz kesmeyin; gerekirse işlemi yapacak hekim ve ilacı yazan hekim birlikte plan yapar.
Oksipital sinir bloğunun etkisi ne zaman başlar, ne kadar sürer?
Migren atağı sırasında yapılan lokal anestezik bloklarını inceleyen çalışmalarda ağrı şiddetinde 30. dakikada anlamlı azalma bildirilmiştir. Koruyucu amaçlı uygulamalarda ise etki kişiden kişiye değişir: kronik migrende haftalık bloklarla yapılan çalışmalarda yarar ilk ayda gösterilmiştir, ancak etkinin uzun dönemde ne kadar sürdüğü henüz net değildir. Küme baş ağrısında blok, koruyucu tedavinin etkisi beklenirken atakları azaltmaya yönelik geçici bir tedavi olarak değerlendirilir.
Oksipital sinir bloğu kaç kez tekrarlanır?
Tekrar sıklığı; baş ağrısının türüne, kullanılan ilaca ve önceki bloğa verilen yanıta göre değişir. Herkes için geçerli standart bir şema yoktur. Kronik migren çalışmalarında blokların ilk ay haftalık aralıklarla tekrarlandığı protokoller kullanılmıştır. Steroid içeren enjeksiyonların sık tekrarlanması cilt ve saç ile ilgili yan etkiler nedeniyle dikkat gerektirir. Bloktan yarar görmeyen hastalarda aynı işlemi tekrarlamak yerine tanı ve tedavi planı yeniden değerlendirilir.
Oksipital sinir bloğu kimlere uygun değildir?
Aşağıdaki durumlarda blok yapılmaz:
- Enjeksiyon bölgesinde cilt enfeksiyonu veya açık yara olanlar,
- Kullanılacak lokal anestezik ya da diğer ilaçlara alerjisi olanlar,
- Enjeksiyon bölgesinde kafatası kemiğinde açıklık bulunanlar (ör. bu bölgeden geçirilmiş kafatası ameliyatı),
- Yeni başlamış, karakteri değişmiş veya nedeni henüz araştırılmamış baş ağrısı olanlar (önce ağrının nedeni aydınlatılmalıdır).
Hangi durumlarda özel değerlendirme gerekir?
Aşağıdaki durumlar bloğa doğrudan engel değildir; ancak yarar ve risk kişiye göre ayrıca değerlendirilir:
- Pıhtılaşma bozukluğu veya kan sulandırıcı kullanımı (ilaçları kendiniz kesmeyin; yukarıdaki uyarıya bakınız),
- Gebelik veya gebelik olasılığı (özellikle ilaca steroid eklenip eklenmeyeceği açısından),
- İleri yaş ve eşlik eden başka hastalıklar,
- Kafatasının başka bir bölgesinden geçirilmiş ameliyat.
Yan etkileri ve riskleri nelerdir?
Oksipital sinir bloğu genellikle iyi tolere edilir. Görülebilecek sorunların çoğu geçicidir:
- Enjeksiyon yerinde ağrı, hassasiyet veya morarma,
- Geçici baş dönmesi ya da iğneye bağlı bayılma hissi (vazovagal reaksiyon),
- Başın arkasında geçici uyuşukluk (bloğun beklenen bir etkisidir).
Steroid içeren enjeksiyonlardan sonra nadiren enjeksiyon yerinde ciltte incelme ve saç dökülmesi bildirilmiştir. Enfeksiyon veya geçici denge bozukluğuna yol açan akut serebellar sendrom gibi ciddi yan etkiler nadirdir. İşlemden sonra ateşle birlikte enjeksiyon yerinde artan kızarıklık, şişlik veya ağrı olursa hekiminize aynı gün haber verin. İşlemden sonra ani ve belirgin denge kaybı, yeni bir güçsüzlük, konuşma bozukluğu veya görme kaybı olursa beklemeden acil servise başvurun ya da 112’yi arayın.
Migrende diğer koruyucu tedavilerle ilişkisi nedir?
Oksipital sinir bloğu migrenin tek başına tedavisi değildir. Çoğu hastada nöroloji uzmanının planladığı koruyucu ilaç tedavisi, atak tedavisi ve yaşam düzeni önerileriyle birlikte, tamamlayıcı bir yöntem olarak kullanılır. Özellikle koruyucu ilacın etkisi beklenirken ağrılı günleri azaltmak (köprü tedavi), uzun süren bir baş ağrısı dönemini sonlandırmak ve ağrı kesici aşırı kullanımını azaltma sürecini desteklemek amacıyla değerlendirilebilir. Blok kararı, baş ağrısının türü ve mevcut tedaviler birlikte değerlendirilerek, gerektiğinde nöroloji uzmanıyla iş birliği içinde verilir.
Oksipital sinir bloğu ile botulinum toksini arasındaki fark nedir?
| Oksipital sinir bloğu | Botulinum toksini (halk arasında “botoks”) | |
|---|---|---|
| Ne verilir? | Lokal anestezik, gerektiğinde steroid | Botulinum toksini tip A |
| Nereye uygulanır? | Ense bölgesinde büyük oksipital sinirin çevresine | Baş ve boyundaki çok sayıda noktada kas içine |
| Kimlerde? | Migren, küme baş ağrısı, oksipital nevralji ve bazı diğer baş ağrıları | Kronik migren; NICE’a göre en az üç koruyucu ilacın etkisiz kaldığı, tolere edilemediği veya güvenlik nedeniyle uygun olmadığı ve ağrı kesici aşırı kullanımı düzenlenmiş hastalar |
| Yanıtın değerlendirilmesi | Baş ağrısı türüne ve kişiye göre değişir | NICE’a göre 2 tedavi döngüsünden sonra baş ağrılı gün sayısında %30’dan az azalma varsa tedavinin bırakılması önerilir |
Ne zaman acile başvurmalısınız?
Aşağıdaki durumlar sinir bloğuyla tedavi edilecek bir baş ağrısı değil, acil değerlendirme gerektiren bir hastalığın belirtisi olabilir. Beklemeden en yakın acil servise başvurun veya 112’yi arayın:
- Bir dakikadan kısa sürede en yüksek şiddete ulaşan, “hayatımın en şiddetli baş ağrısı” olarak tarif edilen ani baş ağrısı,
- Ateşle birlikte ense sertliği, bilinç bulanıklığı veya ciltte döküntü,
- Kol veya bacakta güçsüzlük, uyuşma, konuşma bozukluğu, yüzde kayma, çift görme ya da görme kaybı,
- Kafa travmasından sonra başlayan veya nöbetle birlikte olan baş ağrısı,
- Blok işleminden sonra ani ve belirgin denge kaybı ya da yeni gelişen güçsüzlük.
Sık sorulan sorular
Migren sinir bloğu nedir?
Migren sinir bloğu, genellikle ense bölgesindeki büyük oksipital sinirin çevresine lokal anestezik verilmesiyle yapılan bir enjeksiyondur. Amaç ağrı sinyallerinin iletimini geçici olarak azaltarak atak şiddetini ve baş ağrılı gün sayısını düşürmektir. Özellikle kronik migrende, ilaç tedavisini tamamlayıcı bir yöntem olarak uygulanır.
Ense iğnesi nedir, acı verir mi?
“Ense iğnesi”, oksipital sinir bloğunun halk arasındaki adıdır. İnce bir iğneyle yapılır; enjeksiyon sırasında kısa süreli batma veya yanma hissedilebilir. İşlem ayaktan yapılır ve hasta aynı gün evine dönebilir.
Oksipital sinir bloğu kaç günde etki eder?
Migren atağı sırasında yapılan bloklarda ağrıda azalma çalışmalarda 30. dakikada gösterilmiştir. Koruyucu amaçlı uygulamalarda etki haftalar içinde, baş ağrısı günlüğüyle değerlendirilir. Yanıt kişiden kişiye değişir.
Oksipital sinir bloğu ile botulinum toksini arasındaki fark nedir?
Oksipital sinir bloğunda ensedeki bir sinirin çevresine lokal anestezik verilir ve farklı baş ağrısı türlerinde kullanılabilir. Botulinum toksini ise baş ve boyundaki çok sayıda noktada kas içine uygulanır ve kronik migrende, başka koruyucu ilaçların etkisiz kaldığı, tolere edilemediği veya uygun olmadığı hastalarda kullanılan bir koruyucu tedavidir. Hangisinin uygun olduğuna muayene ile karar verilir.
Sinir bloğu migreni tamamen geçirir mi?
Hayır. Migren uzun süreli bir hastalıktır; blok uygun hastalarda atak sıklığını ve şiddetini azaltmaya yardımcı olabilir, ancak hastalığı ortadan kaldırmaz. Bu nedenle koruyucu tedavi ve tetikleyicilerin kontrolüyle birlikte planlanır.
İşlemden sonra günlük hayatıma dönebilir miyim?
Çoğu hasta aynı gün günlük aktivitelerine dönebilir. İşlemden sonra baş dönmesi olursa geçene kadar araç kullanmamanız önerilir.
İletişim bilgileri
- Muayenehane: Mavişehir, Karşıyaka, İzmir
- Diğer hasta kabul yerleri: Ataşehir, İstanbul ve Bakü
- Telefon: 0555 195 88 88
- Adres ve diğer bilgiler: İletişim sayfası
Kaynaklar
- Blumenfeld A, Ashkenazi A, Napchan U, et al. Expert consensus recommendations for the performance of peripheral nerve blocks for headaches – a narrative review. Headache. 2013;53(3):437-446. doi:10.1111/head.12053
- Stern JI, Chiang CC, Kissoon NR, Robertson CE. Narrative review of peripheral nerve blocks for the management of headache. Headache. 2022;62(9):1077-1092. doi:10.1111/head.14385
- Atraszkiewicz D, Ünal E, Bassett P, Morell-Ducos F, Bahra A. Greater occipital nerve block for the treatment of migraine: an umbrella review, systematic review, and meta-analysis. Cephalalgia. 2025;45(12):3331024251398390. doi:10.1177/03331024251398390
- Headache Classification Committee of the International Headache Society (IHS). The International Classification of Headache Disorders, 3rd edition (ICHD-3): 1.3 Chronic migraine; 13.4 Occipital neuralgia; 4.4 Primary thunderclap headache. Cephalalgia. 2018;38(1):1-211. ICHD-3, 1.3 Chronic migraine · ICHD-3, 13.4 Occipital neuralgia
- NICE. Botulinum toxin type A for the prevention of headaches in adults with chronic migraine. Technology appraisal guidance TA260, 2012 (son gözden geçirme 2016). https://www.nice.org.uk/guidance/ta260
- Shields KG, Levy MJ, Goadsby PJ. Alopecia and cutaneous atrophy after greater occipital nerve infiltration with corticosteroid. Neurology. 2004;63(11):2193-2194. doi:10.1212/01.wnl.0000145832.26051.3c
İlgili konular: Baş ağrıları · Sinir blokları · Radyofrekans tedavisi · Boyun ağrıları · Baş ağrısı neden olur?